Ne de kolaydır en yakınını, sağlığını veya tüm mal varlığı kaybetmiş birine sabır tavsiyesinde bulunmak, akıl vermek. Ya size tavsiyede bulunan kişi hayal edemeyeceğiniz kadar korkunç acılar yaşamış ve türlü ölüm tehlikeleri sonrası hayatta kalabilmiş bir psikiyatrist ise can kulağıyla dinlemez misiniz?
Hayatta sahip olduğu her şey (Mesleği, insanlık onuru, sağlığı, tüm mal varlığı) elinden alınan Nazi toplama kamplarında babası, annesi, eşi ve erkek kardeşini kaybeden ve birçok kez gaz odasının kapısından dönen Dr. Viktor Frankl dayanılmaz acılar içinde olduğunu söyleyen hastalarına bazen neden intihar etmediklerini sorar ve insanları hayatta tutan şeyin ne olduğunu öğrenmeye çalışır.
Dr Frankl’ın ‘’İnsanın Anlam Arayışı’’ kitabında anlattığı dünya cehennemini yaklaşık 2 yıl önce yerinde ziyaret etmiştim. Münih’te bulunan Nachau kampı Nazi Almanya’sının başlangıçta rejim muhalifleri ve sonrasında Çingene ve Yahudilere yönelik kitle katliamları için kurduğu ilk prototip toplama kampıymış.
Daha sonra kurulan tam olarak katliamlara yönelik Austwich gibi toplama kamplarının yanında buranın tatil kampı gibi olduğu söylenir. Psikiyatr Dr Frankl Austwich kampından sağ kurtulmayı başarabilmiş nadir insanlardan biri. Toplama kamplarında koşullar öyle ağırmış ki kampa alınanlar hızla kilo kaybediyor ve ortalama tutuklu ağırlığı 37-39 kilo arasında bulunuyormuş.
Müzenin duvarlarında bir deri bir kemik yataklara 3’er 5’er yatmış ölümü bekler tarzda objektiflere bakan veya üst üste odun gibi yığılmış yakılmayı bekleyen ölülerin ve üzerinde acımasız deneyler yapılan insanların fotoğraflarının olduğu çok sayıda tarihi belge sergileniyordu.
Buradaki koşulların ağırlığına dayanamayıp 6 bin voltluk elektrikli tellerin üzerine atlayarak intihar eden çok sayıda insanı sembolize eden eseri, gaz odası, ceset yakma fırınları ve insanların tepeleme istiflendiği küçücük koğuşları gezdim.
Kendisi gibi Yahudi olan ve büyük mesleki ünü sayesinde toplama kampına alınmaktan İngiltere sayesinde son anda kurtulan psikanalizin kurucu babası Freud’un geniş kabul gören yaklaşımlarına Dr Viktor Frankl bu kamplarda yaşadığı korkunç tecrübeler sonucu itiraz eder. Varoluşçu terapinin kurucu babası Dr Frankl insanın anlam arayışı isimli kitabında neden her şeye rağmen yaşamak zorunda olduğumuzu ve insanı insan yapan şeyleri sorgular.
İnsan oğlunun yaşama yüklediği anlam, yeryüzünde doldurduğu boşluk ve sorumluluklar her bir birey için eşsizdir. İnsan ümidi olduğu ve varlığına bir anlam yüklediği sürece hayatta kalmak için bahaneler bulur ve mücadele eder.
Dr Frankl yaşamdan ne beklediğimizden ziyade yaşamın bizden ne beklediğinin önemli olduğuna inanır. ‘Kişi yaşamın anlamını ve değerini sorguladığı an hastadır’’ diyerek haz ilkesini ve geçmişte yaşanan psiko-seksüel gelişim süreçlerindeki olumsuzlukları tüm psikiyatrik sorunların sebebi kabul eden Freud’ a ‘’İnsanın temel uğraşı haz almak ya da acıdan kaçınmak değil yaşamda bir anlam bulmaktır ve yaşamın anlamını geçmişte değil, geleceğin ışığında aramak gerekir’ diyerek itiraz eder.
Her şeyden önce acı çekmenin yaşamın kaçınılmaz bir sonucu olduğunu kabul eder ve çektiğimiz acılarda bir anlam aramaya çalışırsak hayat daha çok çekilebilir hale gelir. Lakin söz konusu olan kişi genç yaşta evladını kaybeden bir anne veya küçücük yaşta yetim kalan bir çocuksa hangi süslü sözler acıyı hafifletebilir?
Evladını kaybedince bir anne…
Veya annesi ölünce bir çocuk…
Dipsiz uçurumlarda ebabil olur…
Ne tutunacak bir dal…
Ne de kelimelerde bir anlamı kalır…
Sohbet ettiğim bir taksi şoförü sigarayı nefret ettiği bir siyasi liderin ölümünü görebilecek kadar uzun yaşayabilmek için bıraktığını söylemişti.
Nefret insanı hayata ne kadar bağlar bilemem ama herkesin kendi hayatına verdiği anlam ve hayata tutunmak için çok farklı sebepleri olabilmekte.
Çoğu zaman psikiyatrları anlıyoruz ama yanlış anlıyoruz.
Makalelerinizi ilgiyle takip ediyorum Ali hocam. İnsanı hayatta tutan yada hayata daha çok sarılmasını sağlayan hayallerini gerçekleştirmek için verdiği çabanın da etkili olduğunu düşünüyorum. Biraz farklı bir bakış açısıyla, hayali olmayan insan mutsuz ve yaşamdan keyif almayan canlı haline gelmiyor mu ? Hayatını hayallerinin peşinden giderek kazanmış biri olan Pablo Picasso’ nun ” Hayatın anlamı yeteneğinizi bulmak, amacı ise onu başkalarına sunmaktır” sözü hayatımı şekillendirmemde, hayallerimin peşinden gitmemde yardımcı olmuştu. Kısacası; hayatta kalma mücadelesi vermek için hayallerinde etkisi var mıdır? Görüşlerinizi merakla bekliyorum Saygılarımla.
Çok değerli katkılarınızdan dolayı teşekkür ederim. Hayali ve ideali olmayanın hayatta nesi vardır ki ?
Teşekkür ederim Ali Hocam. Bir gün bu konudaki görüşlerinizi karşılıklı olarak da dinlemek isterim. Saygılarımla iyi günler dilerim.